‘Spel begeleiden? Daar heb ik helemaal geen tijd voor!’ of: ‘Hoe houd ik dan de groep in de gaten als ik meespeel?’. Dit zijn vragen die ik vaak hoor in bijeenkomsten met leerkrachten van de kleuterbouw over spelbegeleiding.
Dat komt misschien ook doordat ik filmpjes laat zien van verschillende manieren van spelbegeleiding. Om de verstaanbaarheid van die filmpjes te borgen wordt vaak gefilmd terwijl een deel van de groep niet in het lokaal is. ‘Ja, als ik maar acht kleuters in de groep heb kan ik het ook!’ hoor ik dan.
Toch kan spelbegeleiding ook in een volle groep kleuters. En mislukt het soms ook in een klein groepje. Want een natte broek kan zelfs roet in het eten gooien als je individueel met een kind werkt! 😊
Tips waar we met elkaar op uitkomen zijn bijvoorbeeld:
- Zorg dat je zelf tijd hebt voor spelbegeleiding. Dus plan geen kleine kring, doe geen knutselactiviteit, zorg dat spelbegeleiding in deze speelwerktijd je ‘core business’ is.
- Daarom is het handig om twee soorten speelwerktijd op een dag te plannen: één uur waarin jij focust op spelbegeleiding en alle hoeken open zijn. En één uur waarin jij bepaalde activiteiten begeleidt of observeert, en sommige hoeken (die veel begeleiding vragen) gesloten zijn. In dat uur begeleid of introduceer jij een knutselactiviteit, een nieuw (ontwikkelings)materiaal, of doe je een peilspel voor rekenen met een groepje kinderen.
- Gebruik bij spelbegeleiding dezelfde afspraken als je doet wanneer je een kleine kring doet. Ketting om, stoplicht aan, maatjes helpen elkaar, … En zorg dat kinderen al geleerd hebben om problemen zelf op te lossen. Doe dus niets wat kleuters zelf kunnen of waar kleuters elkaar bij kunnen helpen. Ook niet op de momenten waarop je geen spelbegeleiding geeft. Want geholpen worden went snel... ;)
- Een goede voorbereiding is het halve werk! Leg al het materiaal klaar, zorg dat kinderen er zelf goed bij kunnen. Zorg dat je kasten niet te vol zijn: 3 zware houten dozen optillen om bij het onderste spel te kunnen is vragen om problemen.
- Bedenk van tevoren welke kinderen of welke speelhoek voor jou prioriteit hebben in de spelbegeleiding. Maak keuzes, je hoeft niet overal te zijn.
- Verwacht niet teveel van jezelf. Niemand kan alles zien en alles voorkomen. Dat kun je ook niet op de momenten dat je een kleine kring doet of een knutselactiviteit begeleidt.
- Spelbegeleiding hoeft niet lang te duren. In enkele minuten zie je veel en kun je het spel aanvullen of verdiepen als dat nodig is. Want vergeet niet: zie je kinderen met 'rode wangetjes' opgaan in de flow van hun spel... blijf er dan van af!
En soms ontdekken we dat je niet aan spelbegeleiding toekomt omdat je eigenlijk niet zo goed weet hoe je dat kunt doen…. Dan heeft het eigenlijk niets met de grootte van de groep of de indeling van je klaslokaal te maken.
Het Landelijk Expertisecentrum Jonge Kind heeft een handig overzicht gemaakt van de fasen van spelontwikkeling en de verschillende vormen van spelbegeleiding. Oefening baart kunst. Hoe meer je in huis hebt, hoe makkelijker het wordt om spel te begeleiden. Ik help je graag op weg!