Een observatieverslag... zucht. 'Heel veel tekst over alles wat ik al weet over deze leerling. En tips die ik al doe. Het kost meer tijd dan het oplevert.' , denkt menig leerkracht en intern begeleider. Zo'n verslag is zonde van ieders tijd: van de maker en van de lezer. Het doel van een observatie is dat blinde vlekken verdwijnen, dat er inzicht komt (wat maakt dat deze leerling...) en dat er adviezen komen die in de praktijk direct uitvoerbaar zijn.
Maar hoe krijg je dat voor elkaar? Voor een opdracht over beknopt formuleren van verslagen dook ik opnieuw in de theorie over de voorbereiding en verslaglegging van observaties. Een goed begin is het halve werk. En daarom is een voorgesprek heel belangrijk. Vanuit het voorgesprek kun je de hulpvraag aanscherpen, je kunt bepalen in welke situaties je gaat observeren en op welke manier je de resultaten verzamelt. En vooral: je kunt goed doorvragen op wat de leerkracht al doet en waar de leerkracht mee geholpen zou zijn. Zodat er echt iets nieuws in het verslag komt te staan.
En dan komt de valkuil: je bent aan het observeren en ziet heel veel gebeuren. Ook dingen die belangrijk zijn maar niet direct met de hulpvraag te maken hebben. Je noteert het allemaal... maar het mag niet allemaal in het verslag! Want dan ziet de lezer door de bomen het bos niet meer. De kunst is om kort te verwoorden wat het inzicht is en om daarbij concrete adviezen te formuleren. Geen open deuren zoals 'structuur en voorspelbaarheid'. Want elke leerkracht is ervan overtuigd dat zij dat al biedt. Maak het concreet, bijvoorbeeld
- Gebruik een picto van een jas.
- Ruim de spullen achter het bureau op of hang er een dichte kast
- Zet planten neer op de kasten
- Scherm de time-outplek af met een gordijn of planten
- Spreek een stopteken af en oefen die in met rollenspel
- Hang de dagritmekaarten naast elkaar en draai de kaart om als die aan bod is geweest
Vanuit het nagesprek van de observatie schrijf je uiteindelijk het verslag. Kort en krachtig: hulpvraag - inzicht - tips. De informatie mag in korte zinnen en zoveel mogelijk puntsgewijs met opsommingstekens. Dat vergroot de leesbaarheid en het vergroot de kans dat de leerkracht met één oogopslag ziet welke tips ze morgen uit gaat voeren.